Kỷ niệm 60 năm Hiệp định Genève (20-7-1954~ 20-7-2014) : Bưu thiếp Bắc-Nam

Thảo luận trong 'Các vật phẩm bưu chính' bắt đầu bởi Trần Trọng Khải, 9 Tháng bảy 2014.

  1. Trần Trọng Khải

    Trần Trọng Khải Temviet cực kỳ quý hiếm

    Bài viết:
    290
    Đã được thích:
    1,440
    Giới tính:
    Nam
    Nơi ở:
    6 duong 8A Binh Tri Dong B Binh Tan HCM
    1) Sứ mạng 10 năm lịch sử của “bưu thiếp Bắc-Nam” (còn gọi là bưu thiếp gia đình).

    Sau khi hiệp định Genève đã ký kết, nhu cầu trao đổi tin tức giữa nhân dân hai miền trở nên chính đáng và bức thiết. Từ tháng 10-1954, chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (VNDCCH) đã đề ra với phái đoàn Pháp đề án lập lại liên lạc bình thường giữa hai miền, thúc giục chính quyền Sài Gòn (CQSG) cử phái đoàn chuyên môn họp bàn với ta nội dung nối lại bưu chính và điện báo vô tuyến điện giữa hai miền, song họ không chấp nhận yêu cầu của ta. Đảng và Chính phủ quyết định phát động một cuộc vận động lớn, đòi lập lại quan hệ bình thường giữa bưu điện hai miền. Ngày 18-2-1955, Bộ Giao Thông Công Chính nước VNDCCH đã ra tuyên bố: “…Chúng tôi rất mong việc liên lạc, trao đổi thư từ, tin tức giữa hai miền Bắc và miền Nam giới tuyến quân sự được sớm lập lại…” (1) .Dư luận báo chí trong nước và thế giới lên tiếng ủng hộ lập trường của ta, phê phán CQSG. Trước tình hình đó CQSG buộc phải cử một đoàn chuyên viên bưu điện ra Hải Phòng để họp với đoàn chuyên viên bưu điện VNDCCH.

    Tại bàn hội nghị, với lý do việc kiểm duyệt thư từ phức tạp, cần phải có thời gian nghiên cứu kỷ nên hai bên thông nhất bước đầu chỉ trao đổi bưu thiếp để ngỏ, với hình thức chỉ trao đổi thông tin có nội dung về gia đình.

    Ngày 12-4-1955, biên bản “Về việc trao đổi bưu thiếp gia đình giữa hai miền” được ký kết (2). Biên bản quy định bưu thiếp có kích thước 10 x 15 cm (của miền Nam màu vàng, của miền Bắc màu trắng). Bưu thiếp có 2 mặt: Mặt trước trên cùng và chính giữa có 2 chữ BƯU THIẾP, dưới in hình bản đồ Việt Nam màu đen, dưới cùng có 3 đường kẻ; mặt sau có nội dung in sẵn về thông tin gia đình và 5 dòng kẻ để trống. Bưu thiếp khi gửi đi phải để ngỏ, với nội dung hạn chế trong 5 dòng và chỉ được phép viết về thông tin gia đình. (hình 2)

    Địa điểm trao đổi bưu thiếp quy định trong biên bản như sau :

    Ở miền Nam, bưu cục Đà Nẵng nhận và gửi bưu thiếp cho các tỉnh Fai-fo (Hội An), Tam Kỳ, Đà nẵng, Huế và Quảng Trị. Bưu cục Sài Gòn nhận và gửi bưu thiếp cho tất cả các tỉnh khác ở miền Nam.

    Ở miền Bắc,bưu cục Quảng Bình nhận và gửi bưu thiếp cho các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị. Bưu cục Hà Nội nhận và gửi bưu thiếp cho tất cả các tỉnh khác còn lại ở miền Bắc. (điều 3 của biên bản)

    Việc trao đổi bưu thiếp được bắt đầu từ ngày 15-5-1955 (điều 9 của biên bản)

    Cùng với công tác tuyên truyền phổ biến trong nhân dân về việc trao đổi bưu thiếp, ngay sau ngày 12-4-1955 Tổng cục Bưu điện VNDCCH (TCBĐ) đã in xong 100.000 bưu thiếp với giá bán 1 đồng 5 hào tiền miền Bắc, in áp-phích gửi các bưu cục hướng dẫn phổ biến cho nhân dân cách thức viết và gửi bưu thiếp mở ngỏ. Ngày 11-5-1955 TCBĐ đã xây dựng xong trạm trao đổi bưu thiếp Bắc Nam ở đầu cầu Hiền Lương. Bưu điện Vĩnh Linh đã thành lập một bô phận riêng để lo công việc nầy và dùng bưu cục cửa khẩu Hiền Lương làm nơi trao đổi. Hàng ngày ta chuyển vào Nam từ 1.000 đến 1.500 chiếc và nhận từ Nam ra khoảng 500 đến 1.000 chiếc. (số lượng ước tính qua trọng lượng). Bưu thiếp được buộc thành gói nhỏ đóng vào túi vải bạt có trọng lượng tối đa 2 kg, cổ túi được kẹp chì niêm phong. Theo quy định, mỗi ngày hai bên trao đổi cho nhau một chuyến, trừ ngày chủ nhật.

    Như vậy, đường dây trao đổi bưu thiếp giữa hai miền đã được thiết lập nhưng vẫn rất hạn chế. Những bưu thiếp ra đợt đầu từ năm 1955 đến 1959 là loại bưu thiếp in sẵn nội dung với 5 dòng kẻ để trống (xem hình 2). Mọi thông tin chỉ được thể hiện trong 5 dòng,không đủ đáp ứng nhu cầu tình cảm của nhân dân hai miền. Vì thế lúc nầy ở Vĩnh Linh đã xuất hiện câu ca :

    “Bưu thiếp chỉ có năm dòng​
    Làm sao nói hết tấm lòng nhớ thương !”​

    Nhiều gia đình tìm cách liên lạc thư từ với nhau qua đường vòng Phnompenh hoặc Paris. Sau 5 năm kiên trì đấu tranh đòi mở rộng chế độ bưu thiếp, cuối năm 1959 CQSG cũng phải chấp nhận mở rộng việc sử dụng bưu thiếp không hạn chế số dòng viết chữ về tin tức gia đình. Người dân viết bưu thiếp nay được tự do hơn vì thực tế nó như là một bức thư nhỏ.

    Qua một số năm,từ tháng 5-1955 đến cuối năm 1962,việc trao đổi bưu thiếp đạt được kết quả như sau : miền Bắc đã chuyển vào khoảng 1.180.00 bưu thiếp, miền Nam chuyển ra khoảng 670 ngàn bưu thiếp (3) (4) (5). Việc giao nhận bưu thiếp được hai bên thực hiện tại cầu Hiền Lương và công khai giữa hai miền, kéo dài từ năm 1955 đến hơn giữa năm 1965. Từ tháng 2 năm 1965 Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc và do sự phát triển của phong trào cách mạng miền Nam, chiến sự lan rộng. Tại giới tuyến, máy bay Mỹ bắt đầu đánh phá vào các đồn công an giới tuyến của ta. Trước tình hình đó, việc trao đổi bưu thiếp dần dần thu hẹp và đi đến chấm dứt giữa năm 1965.

    Hơn 10 năm thực hiện trao đổi bưu thiếp, ta đã duy trì mối quan hệ tình cảm của nhân dân hai miền. Viết bưu thiếp vào Nam là một cuộc đấu tranh với địch. Nó cũng gian khổ như các cuộc đấu tranh khác, phục vụ đắc lực cho công cuộc đấu tranh thống nhất tổ quốc của nhân dân hai miền Nam Bắc.

    (chú thích : Bài viết có sử dụng các tư liệu 1) “Trao đổi bưu thiếp giữa hai miền Nam-Bắc” tác giả Hoàng Chí Hiếu, Th.S Khoa Lịch sử Trường Đại học Sư phạm Huế (Tạp chí Lịch sử Quân sự 12-2011)- 2) “Đường dây liên lạc Bắc-Nam qua giới tuyến quân sự tạm thời” tác giả Hoàng Chí Hiếu (Tạp chí Lịch sử Quân sự số 5-2009)- 3) Lịch sử bưu điện Việt Nam-Tập II- Thời ky 1954-1976-Sơ thảo” nhà xuất bản Bưu điện tháng 12-1998.

    (1) “Bộ Giao thông Công chính Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa, Tuyên bố về vấn đề liên lạc bưu điện giữa hai miền Bắc Nam, ngày 18-2-1955, Trung tâm lưu trữ Quốc gia II, Tp HCM,ký hiệu PTT 20.145
    (2) Phủ Tổng Thống Việt Nam Cộng Hỏa, Biên bản “Về việc trao đổi bưu thiếp gia đình giữa 2 đoàn chuyên viên Bưu điện miền Nam và miền Bắc”, ngày 12-4-1955.Trung tâm lưu trữ Quốc gia II, Tp. HCM, ký hiệu Đệ I CH 13.371
    (3) Hoàng Chí Hiếu, “Một số đường liên lạc Bắc Nam qua giới tuyến quân sự tạm thời”. Tạp chí Lịch sử quân sự, số 5-2009
    (4) Bộ trưởng Giao thông Công chánh Việt Nam Cộng Hòa, Công văn số 470 CC/HC/M gởi Phó Tổng Thống, ngày 12-4-1962. Trung tâm Lưu trữ quốc gia II, Tp HCM, ký hiệu Đệ I CH 15.099
    (5) Bộ Công dân vụ Việt Nam Cộng Hòa, Công văn báo cáo tình hình bưu thiếp liên lạc giữa hai miền Nam Bắc năm 1962 gởi Đổng lý Văn phòng Phủ Tổng thống Việt Nam Cộng hòa, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II,Tp HCM, ký hiệu Đệ I CH 17.383

    2) Sưu tập “bưu thiếp Bắc –Nam”

    SSưu tập các bưu thiếp gia đình trong giai đoạn lịch sử nầy (1955-1965) của cả chiều, từ Nam gửi ra Bắc và ngược lại, đúng là một thử thách không nhỏ cho các nhà sưu tập vật phẩm bưu chính. Trong một thời gian dài, tôi đã sưu tập được khoảng vài mươi cái bưu thiếp Bắc-Nam (từ bắc gửi vào nam) và bưu thiếp Nam-Bắc (từ nam gửi ra bắc). Tôi xin được góp chuyện về những cái bưu thiếp nầy ở khía cạnh “sưu tầm” cho các bạn như sau :

    2.1) Về bưu thiếp Nam-Bắc : Có 5 dạng bưu thiếp Nam-Bắc do miền nam in, chúng tôi sưu tầm được như sau:

    -Loại thứ nhất mặt trước in hình bản đồ Việt Nam trong một khung chữ nhật có những hàng chữ VN màu xanh lá cây chạy ngang. Đặc biệt chữ NGƯỜI GỞI (theo tiếng miền nam),kích thước 10 x 15cm. Mặt sau in sẵn nội dung về thông tin gia đình và 5 giòng (hàng) để trống. Loại nầy thường thấy sử dụng vào các năm 1955-1957.
    [​IMG]
    (hình 1)​
    [​IMG]
    (hình 2)​

    -Loại thứ hai : gần tương tự loại thứ nhất chỉ thay đổi hình bản đồ cùng mẫu với bưu thiếp do miền bắc phát hành, chữ NGƯỜI GỞI đã sửa lại thành NGƯỜI GỬI. Nội dung mặt sau không thay đổi, vẫn loại có in sẵn nội dung và 5 giòng để trống. Kích thước vẫn 10 x 15cm. Loại nầy thấy được sử dụng 1957-1959.

    [​IMG]
    (hình 3)​
    [​IMG]
    (hình 4)​
    -Loại thứ ba : gần tương tự loại thứ hai chỉ thay đổi phông chữ Bưu-Thiếp. Nội dung mặt sau không thay đổi, vẫn loại có 5 giòng để trống. Kích thước vẫn 10 x 15cm. Loại nầy thấy được sử dụng 1958-1959.

    [​IMG]
    (hình 5)​
    [​IMG]
    (hình 6)​
    -Loại thứ tư: Nội dung mặt sau gần như để trống hoàn toàn dù vẫn còn in 2 giòng CHÚ Ý. Kích thước vẫn 10 x 15cm. Loại nầy thấy được sử dụng 1961.

    [​IMG]
    (hình 7)​
    [​IMG]
    (hình 8)​
    -Loại thứ năm : Nội dung mặt sau đã để trống hoàn toàn theo giống mẫu của miền bắc phát hành. Kích thước vẫn 10 x 15cm. Loại nầy thấy được sử dụng sau 1962.

    [​IMG]
    (hình 9)​
    [​IMG]
    (hình 10)​
    Hình ảnh mặt trước khác nhau của bưu thiếp do miền nam in:
    [​IMG]
    2.2) Về bưu thiếp Bắc-Nam: Do miền bắc in thì mặt trước hình bản đồ, chữ bưu-thiếp và “người gửi” “người nhận” vẫn duy trì một mẫu duy nhất trong suốt thời kỳ phát hành. Mặt sau cũng chỉ có 2 mẫu: Mẫu có in sẵn nội dung và 5 giòng để trống, thống nhất theo biên bản ký ngày 12-4-1955 với phái đoàn Sài gòn và mẫu để trống sau lưng hoàn toàn sau thời kỳ 1960-1961 sau khi đấu tranh thắng lợi với miền nam về yêu cầu không in sẵn nội dung nữa, cho nhân dân dễ dàng viết thư hơn.

    [​IMG]
    Hai mẫu bưu thiếp chuẩn của miền bắc :
    -Mẫu 1 : Kích thước 11 x 15cm; mặt sau có in sẵn nội dung và 5 giòng để trống. Thường thấy sử dụng từ năm 1955 đến 1959.
    [​IMG]
    (hình 11)​
    [​IMG]
    (hình 12)​
    -Mẫu 2: Kích thước 10 x 15cm; mặt sau để trống hoàn toàn. Thường thấy sử dụng từ năm 1960 đến 1965.

    [​IMG]
    (hình 13)​
    [​IMG]
    (hình 14)​
    Đặc biệt, các mẫu bưu thiếp của miền bắc đều in trên giấy khá dầy, cứng cáp, đảm bảo chất lượng khi đến tay người nhận.

    2.3) Nhận xét về con dấu bưu điện trên các bưu thiếp Nam-Bắc & Bắc-Nam:

    -Bưu điện Sài gòn sử dụng con dấu riêng có chữ Bưu Thiếp – Sài gòn. Các bưu điện khác của miền nam vẫn sử dụng dấu bưu điện bình thường. Sau đây là dấu bưu điện Sài gòn đóng trên bưu thiếp Nam-Bắc và Bắc-Nam các thời kỳ :
    [​IMG][​IMG]
    [​IMG][​IMG]
    Ngoài ra còn có 1 loại dấu Bưu Thiếp Sài Gòn khác như sau (tài liệu của Ngọc Hải trên internet):​
    [​IMG]
    -Một số dấu bưu điện Hà Nội đóng trên bưu thiếp ghi nhận được như sau:

    [​IMG][​IMG]
    [​IMG]
    -Ngoài ra dấu bưu điện Vĩnh Linh, nơi tiếp nhận cuối cùng của các bưu thiếp Bắc-Nam để chuyển vào miền nam qua cầu Hiền Lương, cũng được ghi nhận như sau :

    [​IMG]

    Hình ảnh giao nhận bưu thiếp tại cầu Hiền Lương :




    [​IMG]
    Chiến sĩ giới tuyến sang bờ Nam trao bưu thiếp của người thân ở miền Bắc theo Hiệp định Giơ-ne-vơ. Ảnh tư liệu từ internet.
    Trần Trọng Khải​
    (tổng hợp & sưu tầm theo các tư liệu đã dẫn)​
    Saigon 7-2014​
     
    Tuấn, cattleyas, quochung and 9 others like this.
  2. Bình Luận Bằng Facebook

  3. Trần Trọng Khải

    Trần Trọng Khải Temviet cực kỳ quý hiếm

    Bài viết:
    290
    Đã được thích:
    1,440
    Giới tính:
    Nam
    Nơi ở:
    6 duong 8A Binh Tri Dong B Binh Tan HCM
    Bổ sung :

    1) Bưu thiếp chưa sử dụng,loại mặt sau trống hoàn toàn do miền Nam in:

    [​IMG]
    [​IMG]

    1) Bưu thiếp chưa sử dụng,loại mặt sau trống hoàn toàn do miền Bắc in:
    [​IMG]
    [​IMG]
    Phân biệt Nam in hay Bắc in : Xem chữ Bưu Thiếp là chính ! Ngoài ra loại miền Nam in đợt chót có lằn đen sổ dọc in 2 nét trong khi miền bắc in 1 nét như từ hồi trước tới giờ, không đổi.​
     
  4. Trần Trọng Khải

    Trần Trọng Khải Temviet cực kỳ quý hiếm

    Bài viết:
    290
    Đã được thích:
    1,440
    Giới tính:
    Nam
    Nơi ở:
    6 duong 8A Binh Tri Dong B Binh Tan HCM
    Bưu thiếp giả ! Giả chổ nào ? Tại sao ? Mời quý bạn phân tích giùm. K sẽ giải đáp sau nha !

    [​IMG]
    [​IMG]
    [​IMG][​IMG]
     
    nhatha, Tuấn, cattleyas and 5 others like this.
  5. Trần Trọng Khải

    Trần Trọng Khải Temviet cực kỳ quý hiếm

    Bài viết:
    290
    Đã được thích:
    1,440
    Giới tính:
    Nam
    Nơi ở:
    6 duong 8A Binh Tri Dong B Binh Tan HCM
    Mớm chút :

    *Trước 30-4-1975 : Bàn Cờ Quận 3 là đường Phan Đình Phùng sau nầy mới đổi tên là Nguyễn Đình Chiểu ! Ha ha ha !!! (Đường PĐP cũ chạy dài từ quận 1 gần đài Phát thanh Saigon, ngang qua trường Luật...bởi vậy mới có sân vận động PĐP.... tuốt qua chợ Vườn Chuối đâm xuống Bàn Cờ chùa Kỳ Viên....đụng tới Lý Thái Tổ).

    *Năm 1967 làm gì còn hoạt động bưu thiếp B-N ! Hic hic !!!

    Rồi thì con dấu ! ....
     
  6. Dhung

    Dhung Ban quản trị Temviet Staff Member

    Bài viết:
    20,649
    Đã được thích:
    7,569
    Giới tính:
    Nam
    Nơi ở:
    TP Hồ Chí Minh
    [​IMG]
    Mẫu bưu thiếp nầy ngoài sai ở năm gửi (1967) như anh Khải đã nêu còn sai ở con dấu Nha Trang ?
     
  7. Trần Trọng Khải

    Trần Trọng Khải Temviet cực kỳ quý hiếm

    Bài viết:
    290
    Đã được thích:
    1,440
    Giới tính:
    Nam
    Nơi ở:
    6 duong 8A Binh Tri Dong B Binh Tan HCM
    Bưu thiếp Bắc-Nam giả. Lý do :
    1) Chưa có bưu thiếp nào có năm 1966 và 1967 thấy được ! Cái nầy làm giả mà dốt ! Bưu thiếp gần như đã chấm dứt trao đổi giữa 2 miền vào giữa năm 1965.
    2) Con dấu bưu điện Hà Nội không đúng kiểu (xem bài trên) mà lại chế 1967 là tự tố cáo. Con dấu Nha Trang cũng tự vẽ chế ra. Làm gì có con dấu Bưu Thiếp- Nha Trang ? Như đã nghiên cứu ở trên, miền nam duy nhất chỉ có con dấu Bưu Thiếp-Sài Gòn, còn Nha Trang thì không có rồi !
    3) 2 con dấu nầy thực hiện in từ máy in vi tính ! Nha Trang là nơi có 1 ai đó chuyên mần vi tính giỏi (như họ đã từng dùng vi tính in chồng đối xứng giả con tem "đàn tứ" trong bộ Nhạc Cụ p/h năm 2001 ,rồi cho người giả bộ gửi từ nơi khác về địa chỉ nhà mình)

    Bưu thiếp B-N nầy làm giả nội dung trên một bưu thiếp thật chưa sử dụng chưa kể "ba- xạo" hết biết khi chế nội dung : "...sau 20 năm xa cách..." trong khi từ 1954 tới 1967 mới có 12-13 năm !!! Vui thiệt là dzui !
     
    nhatha, Tuấn, MeTemViet and 6 others like this.
  8. Dhung

    Dhung Ban quản trị Temviet Staff Member

    Bài viết:
    20,649
    Đã được thích:
    7,569
    Giới tính:
    Nam
    Nơi ở:
    TP Hồ Chí Minh
    Anh Khải nghiên cứu kỹ quá.
    Phải có những bài phân tích như thế này mới giúp nhiều người thêm kiến thức về lịch sử bưu chính Việt Nam.
     
    nhatha, Tuấn, MeTemViet and 5 others like this.
  9. Trần Trọng Khải

    Trần Trọng Khải Temviet cực kỳ quý hiếm

    Bài viết:
    290
    Đã được thích:
    1,440
    Giới tính:
    Nam
    Nơi ở:
    6 duong 8A Binh Tri Dong B Binh Tan HCM
    Về cái bưu thiếp giả thứ 2 kia :

    [​IMG]

    Các yếu tố giả được vạch trần như sau :

    1) Năm 1958 quận 3 không có đường tên Nguyễn Đình Chiểu (chỉ sau 4-1975 !) mà là đường Phan Đình Phùng (hay : Richaud (thời Pháp) ==> Phan Đình Phùng ( Tổng Nha Kiến Thiết và Thiết Kế Đô Thị, Đài Phát Thanh Sài Gòn, Bảo sanh viện Hồng Đức, Kỳ Viên Tự,Trường Rạng Đông, chợ Vườn Chuối, Restaurant Sing Sing, nhà hàng La Cigale, sân vận động PĐP).

    2) Bưu thiếp giả chụp nền bưu thiếp thật có chỉnh sửa con dấu bị mờ (?) do đó "chử" dấu hỏi thay vì đúng "chữ" dấu ngã của bưu thiếp thật.

    [​IMG]

    3) Con dấu củ-khoai ! Vì tham lam tính làm nhiều cái giả nên củ-khoai chừa ngày-tháng-năm để đóng con số rời, dễ thay đổi ngày tháng cho nhiều cái, do đó hàng ngũ bị lên-lên xuống-xuống. So sánh dấu Bưu thiếp -Sài gòn thật !

    [​IMG]

    4) Bưu thiếp nầy là loại 5 dòng để trống, do không có bưu thiếp thật loại chưa sử dụng, nên họ in lụa làm bưu thiếp giả luôn ! Giấy mõng, mềm, cùng loại với nhiều "bưu thiếp tù-binh" xuất hiện 1 thời. Hàng nầy phải do dealer trong giới tem-tiền đặt họ mới có mẫu thiệt mà copy. Xuất hiện 1 thời khu LCK & Dan-Sinh.
     
    nhatha, Tuấn, MeTemViet and 6 others like this.
  10. MeTemViet

    MeTemViet Ban quản trị Temviet Staff Member

    Bài viết:
    5,140
    Đã được thích:
    6,575
    Anh Khải xem thử mấy bưu thiếp này như thế nào. Tất cả các bưu thiếp này hiện đang bán eBay. Giá thì đủ giá từ 23 - 150 USD :

    [​IMG]
    [​IMG]
    [​IMG]
    [​IMG]
    [​IMG]


    [​IMG]

    [​IMG]
     
    manh thuong, Mai Hoàng Huy and Dhung like this.
  11. Trần Trọng Khải

    Trần Trọng Khải Temviet cực kỳ quý hiếm

    Bài viết:
    290
    Đã được thích:
    1,440
    Giới tính:
    Nam
    Nơi ở:
    6 duong 8A Binh Tri Dong B Binh Tan HCM

    Hàng thật hết đó anh (xin lỗi trông thấy trễ nên giờ mới trả lời).
    2 cái hình bản đồ "củ khoai" thì hiếm. Có lẻ nó là $150.
    Mấy cái nầy, dấu rỏ thì tốt hơn dấu mờ câm !
    Nick ebay "giang-lúa-mì" là của nhà buôn tem Lê Đình Trọng- Bàn Cờ-Tp HCM. Khải quen ông lu-mi nầy.
     
    Dhung thích bài này.